Ο καρκίνος του μαστού είναι μια πραγματικότητα που αφορά πολλές γυναίκες. Η ενημέρωση όμως για τη νόσο δεν χρειάζεται να ξεκινά από τον φόβο. Χρειάζεται να ξεκινά από κάτι πολύ πιο χρήσιμο: τι μπορούμε να κάνουμε για να φροντίσουμε την υγεία μας. Η πρόληψη, ο τακτικός έλεγχος και η έγκαιρη ανίχνευση μπορούν να κάνουν σημαντική διαφορά. Και η σύγχρονη ιατρική διαθέτει σήμερα περισσότερα εργαλεία από ποτέ για την έγκαιρη διάγνωση και την αποτελεσματική αντιμετώπιση της νόσου.

Οι αριθμοί δεν λένε ολόκληρη την ιστορία. Ο καρκίνος του μαστού είναι σήμερα ο συχνότερος τύπος καρκίνου στις γυναίκες στην Κύπρο. Τα στοιχεία του Αρχείου Καρκίνου καταγράφουν αύξηση των νέων περιστατικών, από 283 το 1998 σε 809 το 2023. Ο αριθμός αυτός, με μια πρώτη ματιά, μπορεί να προκαλεί ανησυχία. Όμως ένας αριθμός από μόνος του δεν μπορεί να περιγράψει ολόκληρη την εικόνα…

Μέσα σε αυτά τα χρόνια έχουν αλλάξει πολλά: η δημογραφική εικόνα του πληθυσμού, η συμμετοχή στον προληπτικό έλεγχο, η ευαισθητοποίηση γύρω από τη νόσο, οι διαγνωστικές δυνατότητες και η καταγραφή των περιστατικών. Σήμερα εντοπίζονται περισσότεροι καρκίνοι του μαστού, αλλά σε αρκετές περιπτώσεις τους εντοπίζουν και νωρίτερα. Γι’ αυτό, όταν διαβάζουμε τις στατιστικές, δεν αρκεί να ρωτάμε «πόσα νέα περιστατικά υπάρχουν;». Χρειάζεται να κοιτάζουμε και σε ποιο στάδιο εντοπίζεται η νόσος, πόσο αποτελεσματικά αντιμετωπίζεται και πώς έχει εξελιχθεί η επιβίωση. Περισσότερες διαγνώσεις δεν σημαίνουν απαραίτητα χειρότερη πρόγνωση. Όταν ακούμε ότι οι διαγνώσεις αυξάνονται, είναι εύκολο να δημιουργηθεί η εντύπωση ότι η κατάσταση γίνεται διαρκώς χειρότερη.

Η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη 

Ο αριθμός των διαγνώσεων επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες, μεταξύ άλλων από τη γήρανση του πληθυσμού, τους παράγοντες κινδύνου, αλλά και από το γεγονός ότι σήμερα μπορούμε να εντοπίσουμε περισσότερες περιπτώσεις και σε πιο πρώιμα στάδια. Παράλληλα, η θνησιμότητα από τον καρκίνο του μαστού έχει μειωθεί σημαντικά σε πολλές χώρες. Η πρόοδος στην έγκαιρη διάγνωση, στην κατανόηση της νόσου και στις θεραπείες έχει αλλάξει ουσιαστικά την αντιμετώπισή της. Άρα, ο αριθμός των νέων διαγνώσεων δεν είναι ο μόνος αριθμός που έχει σημασία. Έχει σημασία και το πόσο νωρίς εντοπίζεται η νόσος και πόσες γυναίκες μπορούν σήμερα να ζουν για πολλά χρόνια μετά τη διάγνωσή τους. Η πρόληψη ξεκινά πριν από τη διάγνωση.

Πρόληψη και έγκαιρη διάγνωση δεν είναι ακριβώς το ίδιο

Η πρόληψη αφορά όσα μπορούμε να κάνουμε για να μειώσουμε, όσο είναι δυνατό, τον κίνδυνο εμφάνισης της νόσου. Η διατήρηση ενός υγιούς σωματικού βάρους, η σωματική δραστηριότητα, η αποφυγή ή ο περιορισμός του αλκοόλ και η γενικότερη φροντίδα της υγείας μπορούν να συμβάλουν στη μείωση του κινδύνου. Όμως δεν μπορούμε να προλάβουμε όλους τους καρκίνους του μαστού. Γι’ αυτό η πρόληψη χρειάζεται να συνοδεύεται από ενημέρωση και τακτικό έλεγχο.  Ο προληπτικός έλεγχος έχει αξία ακριβώς επειδή μπορεί να εντοπίσει μια αλλαγή πριν γίνει αντιληπτή από τη γυναίκα ή τον άντρα.

Στην Κύπρο, το Πληθυσμιακό Πρόγραμμα Ανίχνευσης Καρκίνου του Μαστού προσφέρει δωρεάν μαστογραφία σε μόνιμες κατοίκους ηλικίας 45–74 ετών, με επανάληψη κάθε δύο χρόνια. Σύμφωνα με το Υπουργείο Υγείας, η μαστογραφία μπορεί να ανιχνεύσει καρκίνους αρκετά χρόνια πριν εμφανιστούν συμπτώματα που θα μπορούσε να παρατηρήσει η ίδια η γυναίκα. 

Ένα από τα σημαντικότερα μηνύματα της πρόληψης 

Δεν περιμένουμε να νιώσουμε κάτι για να ελεγχθούμε. Εξεταζόμαστε ώστε, εφόσον υπάρχει κάποια αλλοίωση, να έχουμε την καλύτερη δυνατή πιθανότητα να την εντοπίσουμε έγκαιρα.

Και αν παρατηρήσουμε μια αλλαγή; Ο προληπτικός έλεγχος δεν σημαίνει ότι αγνοούμε όσα μας λέει το σώμα μας. Ένα νέο ογκίδιο ή πάχυνση στον μαστό, αλλαγή στο μέγεθος ή το σχήμα, αλλαγές στο δέρμα ή στη θηλή ή ασυνήθιστο έκκριμα είναι συμπτώματα που χρειάζονται ιατρική αξιολόγηση.

Η σωστή στάση δεν είναι ο πανικός. Είναι η έγκαιρη διερεύνηση. Και είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι μια αλλαγή στον μαστό δεν σημαίνει απαραίτητα καρκίνο. Χρειάζεται όμως να αξιολογείται από τον κατάλληλο επαγγελματία υγείας. Η έγκαιρη διάγνωση και ακριβώς αυτή η χρονική διαφορά μπορεί να αλλάξει την πορεία της νόσου και τη θεραπευτική της πορεία.

Το στάδιο στο οποίο εντοπίζεται ένας καρκίνος έχει σημαντική σχέση με την πρόγνωση και τις διαθέσιμες θεραπευτικές επιλογές. Όταν η νόσος εντοπίζεται νωρίς και πριν εξαπλωθεί, υπάρχουν περισσότερες δυνατότητες αποτελεσματικής αντιμετώπισης. Παράλληλα, οι σύγχρονες θεραπείες έχουν εξελιχθεί σημαντικά. Σήμερα η αντιμετώπιση δεν είναι ίδια για όλες τις γυναίκες. Εξαρτάται από τα χαρακτηριστικά και τη βιολογία κάθε όγκου και μπορεί να προσαρμόζεται στις ανάγκες κάθε ασθενούς. Έτσι, η έγκαιρη διάγνωση δεν αφορά μόνο την πιθανότητα καλύτερης έκβασης. Μπορεί να σημαίνει περισσότερες θεραπευτικές επιλογές και διαφορετική θεραπευτική διαδρομή.   

Η πρόοδος δεν μετριέται μόνο σε νέες διαγνώσεις

Όταν μιλάμε για τον καρκίνο του μαστού, είναι εύκολο να εστιάζουμε στους αριθμούς των νέων περιστατικών. Υπάρχει όμως και μια άλλη πλευρά της εικόνας: οι γυναίκες που ζουν σήμερα μετά από μια διάγνωση, χάρη στην έγκαιρη ανίχνευση, την εξέλιξη της επιστήμης και την πρόσβαση σε αποτελεσματικές θεραπείες. Η πρόοδος δεν είναι μόνο η ανακάλυψη μιας νέας θεραπείας.

• Είναι επίσης η δυνατότητα να εντοπίζουμε τη νόσο νωρίτερα.
• Να έχουμε πρόσβαση στον απαραίτητο έλεγχο.
• Να μπορούμε να έχουμε έγκαιρη διάγνωση.
• Να έχουμε πρόσβαση σε σύγχρονες θεραπείες.
• Να έχουμε οργανωμένη και ολοκληρωμένη φροντίδα.

Καρκίνος του μαστού: Οκτώβριος είναι μια υπενθύμιση 

Ο Οκτώβριος δεν χρειάζεται να είναι ένας ακόμη μήνας με στατιστικές που προκαλούν φόβο. Μπορεί να είναι μια υπενθύμιση φροντίδας.

• Να κλείσουμε εκείνο το ραντεβού που αναβάλαμε. Ένα σταθερό ραντεβού με τη ζωή.
• Να ακολουθήσουμε τον προληπτικό έλεγχο που μας αφορά και να μην αγνοήσουμε μια αλλαγή στο σώμα μας.
• Γιατί η πρόληψη δεν είναι φόβος.
• Είναι γνώση, φροντίδα και χρόνος.
• Και στον καρκίνο του μαστού, ο χρόνος μπορεί να κάνει τη διαφορά.

Η ενημέρωση δεν χρειάζεται να μας φοβίζει. Χρειάζεται να μας βοηθά να κάνουμε το επόμενο σωστό βήμα.

Το άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αντικαθιστά την εξατομικευμένη ιατρική συμβουλή. Ο κατάλληλος προληπτικός έλεγχος εξαρτάται από την ηλικία, το προσωπικό και οικογενειακό ιστορικό και τους ατομικούς παράγοντες κινδύνου κάθε γυναίκας.

Πηγές: WHO, IARC, U.S. National Cancer Institute/SEER, Υπουργείο Υγείας Κύπρου.    Pasted markdown