Το Σαρακοστιανό τραπέζι, σήμερα Καθαρά Δευτέρα, μυρίζει θάλασσα, φρεσκοψημένη λαγάνα και άνοιξη που μόλις ξεκινά. Τα θαλασσινά κλέβουν την παράσταση: Χταπόδι στα κάρβουνα, σουπιές κοκκινιστές, μύδια αχνιστά. Ελαφριά, θρεπτικά και γεμάτα γεύση, αποτελούν την πιο «καθαρή» αρχή της Σαρακοστής. Πόσο ελαφριά είναι όμως πραγματικά; Δες πόσες θερμίδες αποδίδουν τα 100 γραμμάρια από τους πρωταγωνιστές του νηστίσιμου σκηνικού- και απόλαυσέ τα χωρίς τύψεις.

Η Καθαρά Δευτέρα δεν είναι απλώς η πρώτη μέρα της νηστείας της Σαρακοστής. Είναι η γιορτή της άνοιξης που έρχεται, η αφορμή για εξορμήσεις στη φύση, για πολύχρωμους χαρταετούς και για εκείνο το τραπέζι που στρώνεται με λαγάνα, θαλασσινά και αρώματα θάλασσας. Με την έναρξη της Σαρακοστής, αφήνουμε πίσω μας τα κρεατικά και υποδεχόμαστε μια πιο «καθαρή» διατροφική περίοδο – χωρίς κρέας, αυγά, γάλα και ψάρι μέχρι το Πάσχα. Όμως ας είμαστε ειλικρινείς: το γεγονός ότι τα πιάτα είναι νηστίσιμα δεν σημαίνει πως είναι και… άφοβα. Το μυστικό της ημέρας δεν είναι η στέρηση, αλλά η ισορροπία.

Νηστίσιμα μεν, θερμιδοφόρα δε

Το τραπέζι γεμίζει με τραγανά καλαμαράκια, ζουμερές γαρίδες, βελούδινη ταραμοσαλάτα και τον ακαταμάχητο χαλβά. Όλα τους πεντανόστιμα – και όλα τους ικανά να μας παρασύρουν σε υπερβολές. Οι ειδικοί επισημαίνουν πως ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται: σε άτομα με καρδιαγγειακά προβλήματα, σε όσους έχουν αυξημένο ουρικό οξύ, αλλά και σε άτομα με διαταραχές του θυρεοειδούς.

Τα τηγανητά θαλασσινά, όσο λαχταριστά κι αν είναι, επιβαρύνουν τα λιπίδια του αίματος. Ευτυχώς, υπάρχουν πιο ελαφριές – και εξίσου γευστικές – εναλλακτικές: Καλαμαράκια κοκκινιστά, χταπόδι ψητό στα κάρβουνα, γαρίδες βραστές ή σχάρας. Δεν χρειάζεται όλα να περάσουν από το τηγάνι για να είναι απολαυστικά.

Σαρακοστιανό τραπέζι: Θαλασσινά στο προσκήνιο 

Χταπόδι, γαρίδες, σουπιές, οστρακοειδή πρωταγωνιστούν στο σαρακοστιανό σκηνικό. Και όχι άδικα. Είναι πλούσια σε Ω-3 λιπαρά οξέα. Περιέχουν σίδηρο, φώσφορο, ασβέστιο και κάλιο. Έχουν χαμηλή περιεκτικότητα σε κορεσμένα λιπαρά. Ωστόσο, κάποια – όπως οι γαρίδες, ο αστακός και το καβούρι – έχουν υψηλή χοληστερόλη. Για παράδειγμα: 100 γρ. γαρίδες: 107 θερμίδες & 150 mg χοληστερόλης. Μια μερίδα αστακός: 100 mg χοληστερόλης και 1 μερίδα καβούρι: 100 mg χοληστερόλης.

Επίσης, δες πόσες θερμίδες αποδίδουν ανά 100 γραμμάρια (βραστά ή ψητά, χωρίς πρόσθετο λάδι): Χταπόδι: περίπου 82 θερμίδες, σουπιές: περίπου 79 θερμίδες. Οστρακοειδή (μύδια, κυδώνια, γυαλιστερές): περίπου 70–86 θερμίδες

• • Μύδια: ~86 θερμίδες

  • Κυδώνια / γυαλιστερές: ~70–75 θερμίδες

Οι θερμίδες αυξάνονται σημαντικά αν τηγανιστούν ή αν συνοδεύονται από αρκετό λάδι.

Θετικό bonus: Επειδή είναι πλούσια σε πρωτεΐνη υψηλής βιολογικής αξίας, Ω-3 λιπαρά και πολύτιμα μέταλλα όπως σίδηρο και φώσφορο, αποτελούν ιδανική επιλογή για ένα ελαφρύ αλλά θρεπτικό σαρακοστιανό γεύμα.

Πάντως, όταν η ημερήσια πρόσληψη δεν πρέπει να ξεπερνά τα 300 mg, το «λίγο απ’ όλα» μπορεί εύκολα να γίνει… πολύ. Τα οστρακοειδή όπως κυδώνια και γυαλιστερές είναι θρεπτικά και πλούσια σε σίδηρο, αλλά περιέχουν και αρκετό νάτριο, κάτι που μπορεί να επηρεάσει την αρτηριακή πίεση και να προκαλέσει κατακράτηση.

Επίσης, ιδιαίτερα προσεκτικοί στην κατανάλωση θαλασσινών θα πρέπει να είναι και όσοι έχουν κάποια πάθηση του θυρεοειδούς (βρογχοκήλη υπέρ ή υποθυρεοειδισμό). Τα θαλασσινά αποτελούν μία από τις σημαντικότερες πηγές ιωδίου -απαραίτητο για τον σχηματισμό των θυρεοειδών ορμονών. Αν και το ιώδιο είναι απαραίτητο για την λειτουργία του θυρεοειδούς, η  υπερβολική πρόσληψη του από άτομα που έχουν ευπάθεια και κυρίως από τα άτομα με αντιθυρεοειδικά φάρμακα μπορεί να προκαλέσει απορύθμιση του θυρεοειδούς.

Χαλβάς, λαγάνα και οι μικρές απολαύσεις 

Το τραπέζι της Καθαράς Δευτέρας έχει πάντα μια γλυκιά κορύφωση: τον χαλβά. Φτιαγμένος από σησάμι, είναι θρεπτικός, πλούσιος σε βιταμίνη Ε, φυτικές ίνες και καλά λιπαρά. Αλλά εδώ κρύβεται η παγίδα: 100 γρ. χαλβάς = 539 θερμίδες. Η ιδανική ποσότητα; Ένα μικρό κομμάτι, περίπου δύο «δάχτυλα». Η απόλαυση δεν χρειάζεται υπερβολή.

Το ίδιο ισχύει για τη λαγάνα (πιο θερμιδογόνα από το ψωμί), την ταραμοσαλάτα (220 θερμίδες / 100 γρ. και υψηλή περιεκτικότητα σε αλάτι) και το ταχίνι (500 θερμίδες / 100 γρ., αλλά γεμάτο θρεπτικά συστατικά).

Σαρακοστιανό τραπέζι: Πώς να απολαύσεις τις γεύσεις χωρίς… ενοχές

Το σαρακοστιανό τραπέζι αποτελείται από πολλά μικρά πιάτα… Κι εκεί ακριβώς κρύβεται η «παγίδα». Οι μικρές ποσότητες μάς κάνουν να γεμίζουμε ξανά και ξανά το πιάτο, χωρίς να αντιλαμβανόμαστε πόσο έχουμε φάει.

Μικρό tip ευεξίας: Διάλεξε από την αρχή τι θέλεις να δοκιμάσεις και βάλε στο πιάτο σου συγκεκριμένες ποσότητες. Απόλαυσε κάθε μπουκιά αργά, με καλή παρέα και ένα ποτήρι κρασί ή ζιβανία – όχι με άγχος. Ενίσχυσε το τραπέζι με όσπρια (μαυρομάτικα φασόλια: 128 θερμίδες / 100 γρ.), φρέσκα λαχανικά και τουρσιά ξεπλυμένα για λιγότερο αλάτι.

Καθαρά Δευτέρα: Η ουσία της ημέρας

Η Καθαρά Δευτέρα δεν είναι διατροφικός «μαραθώνιος». Είναι μια μέρα μετάβασης – από τη φασαρία της Αποκριάς στη γαλήνη της Σαρακοστής. Στρώσε τραπέζι στη φύση, πετάξτε με τα παιδιά χαρταετό, γελάστε, δοκιμάστε απ’ όλα λίγο και κρατήστε το μέτρο ως σύμμαχο. Γιατί τελικά, η πραγματική απόλαυση βρίσκεται στην ισορροπία – και στη συντροφιά.

Και μια σαρακοστιανή συνταγή

Μύδια Μαρινιέρ

Υλικά 

1 ½ κιλό μύδια, 2 μέτρια κρεμμύδια, πολύ ψιλοκομμένα, ή τριμμένα, 1 ½ φλ. λευκό, ξηρό κρασί, 2 φύλλα δάφνη, 1 κλωνάρι σέλινο, 2 κλωναράκια μαϊντανό, 2 κόκκινες ντομάτες, ζεματισμένες, ξεφλουδισμένες, ξεσποριασμένες και ψιλοκομμένες, ελάχιστο αλάτι, πιπέρι.

Εκτέλεση 

Πριν μαγειρέψεις τα μύδια, πετάς όσα έχουν σπασμένο κέλυφος, ή που δεν κλείνουν με ένα ελαφρό κτύπημα. Τα ξεπλένεις με μπόλικο τρεχούμενο κρύο νερό, ξύνοντας τα με ένα μαχαιράκι και αφαιρώντας τα χνούδια τους- σαν «γένια»- (με αυτά προσκολλιούνται στα βράχια). Βουλώνεις το νεροχύτη, τον γεμίζεις με κρύο νερό (αν δεν είναι αρκετά κρύο, βάζεις μέσα 3-4 παγάκια) και τα μουλιάζεις για 20 λεπτά. Τα βγάζεις, και πετάς όσα έμειναν κλειστά.

Σε μια μεγάλη, βαριά κατσαρόλα βάζεις τη δάφνη, το σέλινο και τον μαϊντανό και προσθέτεις το κρασί. Το βράζεις για 2 λεπτά και ρίχνεις μέσα τα μύδια. Σκεπάζις στεγανά την κατσαρόλα και τα αφήνις να ανοίξουν στον ατμό, για 4-5 λεπτά. Στο μεταξύ, τινάζεις 1-2 φορές την κατσαρόλα για να πάνε τα πάνω κάτω. Τα βγάζεις με τρυπητή κουτάλα σε μια σουπιέρα. Πετάς το μαϊντανό, τη δάφνη και το σέλινο και περιχύνεις τα μύδια με το ζουμάκι τους. Τα σερβίρεις αμέσως με φρέσκο, ψιλοκομμένο μαϊντανό.