Με την ευκαιρία της Ευρωπαϊκής Ημέρας της Θάλασσας που ξεκινά σήμερα στη Λεμεσό (Κύπρο), η Μη Κυβερνητική Οργάνωση (ΜΚΟ) για την προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος Oceana δημοσίευσε τα αποτελέσματα μιας νέας ανάλυσης σχετικά με την αλιεία με μηχανότρατες βυθού στα κυπριακά ύδατα. Τα ευρήματα αποκαλύπτουν ότι η δραστηριότητα αλιείας με βυθοτράτες στα κυπριακά χωρικά ύδατα (12 ναυτικά μίλια από την ακτή) είναι περιορισμένη. Η Oceana προτείνει όπως η Κυπριακή κυβέρνηση θεσπίσει μια αποκλειστική παράκτια ζώνη για τους τους αλιείς μικρής κλίμακας, εντός της οποίας θα απαγορεύεται η αλιεία με  μηχανότρατες βυθού. Το μέτρο αυτό θα εξασφάλιζε τα παράκτια ύδατα της Κύπρου για τους μικροαλιείς και τις τοπικές κοινότητες, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που εξαρτώνται από τον τουρισμό, με ελάχιστες επιπτώσεις στην εμπορική αλιεία.

Το 2021, η Κυπριακή Δημοκρατία πρότεινε να τερματιστεί οριστικά, εντός δύο ετών, η δραστηριότητα των δύο τελευταίων ενεργών μηχανότρατων βυθού στα χωρικά της ύδατα, ωστόσο αυτό δεν έχει ακόμη υλοποιηθεί. Το μέτρο που προτείνει η Oceana υποστηρίζεται επίσης από τη Συντεχνία Επαγγελματίων Ψαράδων Παράκτιας Αλιείας.

Η δημιουργία μιας αποκλειστικής παράκτιας ζώνης για αλιείς μικρής κλίμακας θα επέφερε ελάχιστο κόστος αλλά μέγιστα οφέλη για τη θαλάσσια ζωή, τους αλιείς και τη γαλάζια οικονομία στην Κύπρο, αναφέρει η Oceana

Oceana: Πως η Κύπρος θα ενισχύσει την παράκτια οικονομία της

Ο σύμβουλος πολιτικής της Oceana στην Ευρώπη, Odran Corcoran, δήλωσε:
«Η Κύπρος έχει μια ξεκάθαρη ευκαιρία να ενισχύσει την παράκτια οικονομία της, προστατεύοντας παράλληλα τη θάλασσα, από την οποία εξαρτάται. Δεδομένης της περιορισμένης δραστηριότητας αλιείας με τράτες βυθού εντός των χωρικών υδάτων, η δημιουργία μιας αποκλειστικής παράκτιας ζώνης μπορεί να προστατεύσει ευάλωτα θαλάσσια οικοσυστήματα και να στηρίξει τις παράκτιες κοινότητες της Κύπρου με ελάχιστο κόστος. Παράλληλα, θα τοποθετούσε την Κύπρο στην πρώτη γραμμή της προώθησης της ευημερίας των αλιέων μικρής κλίμακας, καθώς και της θαλάσσιας προστασίας στην ΕΕ και τη Μεσόγειο. Πρόκειται για μια επωφελή λύση για όλους».

44 χώρες σε όλο τον κόσμο έχουν ήδη εφαρμόσει με επιτυχία τέτοιες περιοχές προνομιακής πρόσβασης (preferential access areas- PAA), αποδεικνύοντας ότι αναγνωρίζουν τα σημαντικά περιβαλλοντικά, οικονομικά και εργασιακά οφέλη των PAA για τις παράκτιες κοινότητες. Η Oceana ανέλυσε την εμφανή δραστηριότητα αλιείας με τράτες βυθού [1] μεταξύ 2021 και 2025 στα ύδατα εντός των χωρικών υδάτων της Κυπριακής Δημοκρατίας, με βάση δεδομένα από το Global Fishing Watch – ενός διεθνούς μη κερδοσκοπικού οργανισμού που χρησιμοποιεί δορυφορική τεχνολογία και σήματα πλοίων για την παρακολούθηση της αλιευτικής δραστηριότητας.

Η αλιεία με τράτες βυθού θεωρείται μία από τις πιο καταστροφικές μορφές αλιείας, καθώς βαριά δίχτυα σύρονται στον πυθμένα της θάλασσας,καταστρέφοντας αδιακρίτως ό,τι βρίσκεται στην πορεία τους, από εμβληματικά μέχρι και απειλούμενα είδη, τα οποία ενδέχεται να μην ανακάμψουν ποτέ. Η ανάλυση έδειξε ότι μόνο πέντε μηχανότρατες δραστηριοποιήθηκαν στα χωρικά ύδατα της Κύπρου καθ’ όλη τη διάρκεια της εξεταζόμενης περιόδου, επιβεβαιώνοντας το ελάχιστο κοινωνικοοικονομικό κόστος από τη δέσμευση της ζώνης αυτής αποκλειστικά για αλιείς μικρής κλίμακας.

Συνοπτικά ευρήματα της Oceana για τα χωρικά ύδατα της Κύπρου, εντός των 12 ναυτικών μιλίων από την ακτή (2021-2025):

• 5 μηχανότρατες βυθού αλίευσαν συνολικά για περισσότερες από 750 ώρες κατά την πενταετία
• Η συντριπτική πλειονότητα της εκτιμώμενης δραστηριότητας μηχανότρατας βυθού πραγματοποιήθηκε από δύο κυπριακά σκάφη.

Οι κύριες αλιευτικές περιοχές που αναλύθηκαν εντοπίζονται γύρω από τον κόλπο Ακρωτηρίου, την ακτογραμμή μεταξύ Λάρνακας και Λεμεσού, ανοιχτά του Κάβο Γάτα, στον κόλπο Χρυσοχούς και κατά μήκος των ακτών της Πάφου. Τα παράκτια ύδατα της Κύπρου έχουν σημαντική οικολογική και οικονομική αξία, φιλοξενούν πλούσια θαλάσσια ζωή και αποτελούν σημαντικό πόρο για τον τουρισμό και τις δραστηριότητες της γαλάζιας οικονομίας. Οι αλιείς μικρής κλίμακας εξαρτώνται άμεσα από τα ύδατα αυτά. Ωστόσο, πέντε από τα έξι σημαντικότερα εμπορικά είδη που αλιεύονται από αλιείς μικρής κλίμακας στις περιοχές αυτές αλιεύονται επίσης από τράτες βυθού, και συγκεκριμένα το μπαρμπούνι, η κουτσομούρα, το λυθρίνι, ο γόπας και το κοινό χταπόδι. Πράγματι, η μαρίδα (picarel) και η γόπα είναι τα δύο είδη με τις μεγαλύτερες εκφορτώσεις που στοχεύουν οι μηχανότρατες, ενώ συγκαταλέγονται επίσης στα τρία σημαντικότερα είδη που στοχεύουν οι αλιείς μικρής κλίμακας στην Κύπρο.

44 χώρες παγκοσμίως έχουν ήδη δημιουργήσει τέτοιες αποκλειστικές ζώνες για αλιείς μικρής κλίμακας, οι οποίες έχουν αποδειχθεί αποτελεσματικές στην προστασία των μέσων βιοπορισμού των αλιευτικών κοινοτήτων.  

Ανταποκρινόμενη στην πρόταση της Oceana, Συντεχνία Επαγγελματιών Ψαράδων Παράκτιας Αλιείας, εξέδωσε ανακοίνωση στήριξης της δημιουργίας Περιοχής Προνομιακής Πρόσβασης (PAA).

«Η Συντεχνία Επαγγελματιών Ψαράδων Παράκτιας Αλιείας καλεί το Τμήμα Αλιείας και Θαλάσσιων Ερευνών να στηρίξει τη δημιουργία Περιοχής Προνομιακής Πρόσβασης εντός των 12 ναυτικών μιλίων της Κύπρου. Πιστεύουμε ότι αυτό θα συμβάλει στην προστασία της θάλασσας και θα διασφαλίσει ένα καλύτερο μέλλον για τους επαγγελματίες αλιείς μικρής κλίμακας και τις οικογένειές τους», δήλωσε ο πρόεδρος της Συντεχνίας, Χριστόδουλος Χαραλάμπους.

Η απαγόρευση της αλιείας με τράτες βυθού στα χωρικά ύδατα της Κύπρου αποτελεί επίσης ένα μέτρο με θετικό αντίκτυπο για το κλίμα. Θα ενίσχυε την ανθεκτικότητα των θαλάσσιων οικοσυστημάτων απέναντι στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, κάτι ιδιαίτερα αναγκαίο δεδομένου του επιταχυνόμενου ρυθμού θέρμανσης στην Ανατολική Μεσόγειο. Υγιέστεροι βιότοποι, όπως τα λιβάδια Ποσειδωνίας, μπορούν να αντέξουν καλύτερα στις υψηλότερες θερμοκρασίες και να λειτουργήσουν ως κλιματικά καταφύγια για άλλα είδη. Παράλληλα, μπορούν να λειτουργήσουν ως φυσικά αναχώματα, προστατεύοντας τις ακτές από τη διάβρωση.

Επιπρόσθετα, η απαγόρευση της αλιείας με τράτες βυθού εντός της ζώνης των 12 ναυτικών μιλίων θα ενίσχυε την προστασία μεγάλου μέρους του δικτύου Θαλάσσιων Προστατευόμενων Περιοχών (ΘΠΠ) της Κύπρου, καθώς οι περισσότερες από αυτές βρίσκονται εντός των χωρικών υδάτων της χώρας. Οι ΘΠΠ είναι θαλάσσιες περιοχές που έχουν καθοριστεί για την προστασία ευάλωτων ειδών και οικοτόπων. Στην περίπτωση της Κύπρου, αυτές περιλαμβάνουν τα εμβληματικά λιβάδια θαλάσσιας Ποσειδωνίας (Posidonia oceanica), τα οποία προσφέρουν περιοχές διατροφής και ωοτοκίας για τις θαλάσσιες χελώνες καρέτα-καρέτα, καθώς και για τον μακρόρυγχο ιππόκαμπο, είδος που προστατεύεται υπό τη Σύμβαση της Βαρκελώνης.

«Καθώς η κυπριακή προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ πλησιάζει προς την ολοκλήρωσή της και με τους ωκεανούς να βρίσκονται  στο επίκεντρο πολλών πολιτικών συζητήσεων, τώρα είναι η κατάλληλη στιγμή για την κυπριακή κυβέρνηση να μετατρέψει τα λόγια σε πράξη και να ηγηθεί της δημιουργίας μιας αποκλειστικής παράκτιας ζώνης που θα στηρίζει υγιείς θάλασσες και  βιώσιμες αλιευτικές κοινότητες για τις επόμενες γενιές», πρόσθεσε ο Corcoran.

 

Η Κύπρος έχει ορίσει ως Θαλάσσιες Προστατευόμενες Περιοχές (ΘΠΠ) το 12% των θαλάσσιων υδάτων της, ποσοστό που εξακολουθεί να απέχει σημαντικά από τον διεθνή και ευρωπαϊκό στόχο προστασίας του 30% των υδάτων έως το 2030 [2].

[2] Δέσμευση «30×30» στο πλαίσιο του Παγκόσμιου Πλαισίου Βιοποικιλότητας Κουνμίνγκ-Μόντρεαλ του ΟΗΕ (UN Kunming-Montreal Global Biodiversity Framework) και της Στρατηγικής της ΕΕ για τη Βιοποικιλότητα με ορίζοντα το 2030.

 

Μάθετε περισσότερα 

Factsheet ‘Putting small-scale fishers first: Securing Cyprus’ coastal waters for sustainable fishing’