Τα social media έχουν γίνει αναπόσπαστο κομμάτι της ζωής των εφήβων. Από τη στιγμή που ξυπνούν μέχρι να κοιμηθούν, πλατφόρμες όπως το Instagram, το TikTok και το Snapchat επηρεάζουν τον τρόπο που επικοινωνούν, διασκεδάζουν και βλέπουν τον εαυτό τους. Για πολλούς νέους αποτελούν έναν χώρο έκφρασης και κοινωνικοποίησης… Την ίδια στιγμή όμως δημιουργούν πιέσεις, συγκρίσεις και συχνά εξάρτηση. Η σχέση των εφήβων με τα social media είναι πολύπλευρη και επηρεάζει σημαντικά την ψυχολογία, τις σχέσεις και την καθημερινότητά τους. Η Έλενα Αριστοδήμου, Κλινική Ψυχολόγος στο Altius Mind Institute, δίνει τη δική της εξήγηση και προειδοποιεί τους γονείς και την πολιτεία να αναλάβουν ενεργό ρόλο στην προστασία των παιδιών και της ψυχικής τους υγείας.

Έφηβοι και Social Media: Πώς επηρεάζουν την ψυχολογία και την καθημερινότητά τους

Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης αποτελούν πλέον αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητας των παιδιών και των εφήβων. Παρότι η τεχνολογία προσφέρει σημαντικά οφέλη, όπως επικοινωνία, ενημέρωση και κοινωνική σύνδεση, η υπερβολική και ανεξέλεγκτη χρήση της μπορεί να επηρεάσει ουσιαστικά την ψυχική υγεία των ανηλίκων.

Στην καθημερινή κλινική πρακτική παρατηρώ όλο και συχνότερα παιδιά και εφήβους που εμφανίζουν αυξημένο άγχος, χαμηλή αυτοεκτίμηση, δυσκολίες ύπνου, συναισθηματική απομόνωση και συμπτώματα κατάθλιψης, τα οποία σχετίζονται άμεσα με την πολύωρη χρήση των social media. Ιδιαίτερα όταν η χρήση ξεπερνά τις τρεις ώρες ημερησίως, οι επιπτώσεις φαίνεται να γίνονται πιο έντονες.

Ένα από τα πιο συχνά φαινόμενα που συναντούμε είναι η συνεχής κοινωνική σύγκριση. Πολλά παιδιά αισθάνονται ότι δεν είναι αρκετά όμορφα, επιτυχημένα ή αποδεκτά, επειδή συγκρίνουν τη ζωή τους με την «τέλεια εικόνα» που προβάλλεται διαδικτυακά. Παράλληλα, ο φόβος αποκλεισμού (FOMO), το cyberbullying και η συνεχής ανάγκη επιβεβαίωσης μέσω likes και σχολίων επηρεάζουν σημαντικά την ψυχολογία τους.

Στα κορίτσια συχνά παρατηρούνται ζητήματα που αφορούν την εικόνα σώματος και την αυτοεικόνα, ενώ στα αγόρια εμφανίζονται συχνότερα συμπεριφορές απομόνωσης ή αυξημένης επιθετικότητας. Επιπλέον, η συνεχής έκθεση σε γρήγορο και υπερδιεγερτικό περιεχόμενο επηρεάζει τη συγκέντρωση, την προσοχή και τη συναισθηματική ρύθμιση.

Είναι σημαντικό να ξεκαθαρίσουμε ότι η τεχνολογία δεν είναι «κακή». Το πρόβλημα βρίσκεται κυρίως στον τρόπο, τη διάρκεια και την ηλικία χρήσης. Όταν μειώνεται ο χρόνος έκθεσης και τα παιδιά εκπαιδεύονται να αναπτύσσουν κριτική σκέψη απέναντι στο περιεχόμενο που καταναλώνουν, παρατηρούμε αισθητή βελτίωση στην ψυχική τους κατάσταση.

Η συζήτηση γύρω από τον περιορισμό πρόσβασης ανηλίκων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης αποτελεί, κατά την άποψή μου, ένα σημαντικό και αναγκαίο βήμα προστασίας. Οι ηλικίες 10 έως 15 ετών είναι ιδιαίτερα κρίσιμες για την ανάπτυξη του εγκεφάλου, της αυτορρύθμισης και της συναισθηματικής ωρίμανσης. Την ίδια στιγμή, οι ψηφιακές πλατφόρμες λειτουργούν μέσω αλγορίθμων που έχουν σχεδιαστεί ώστε να κρατούν τον χρήστη όσο το δυνατόν περισσότερο συνδεδεμένο.

Πολλοί γονείς αισθάνονται σήμερα μόνοι και ανίσχυροι απέναντι στην ανεξέλεγκτη χρήση κινητών τηλεφώνων και social media από πολύ μικρές ηλικίες. Γι’ αυτό και η πολιτεία οφείλει να αναλάβει ενεργό ρόλο στην προστασία των παιδιών και της ψυχικής τους υγείας.

Ωστόσο, καμία απαγόρευση από μόνη της δεν αρκεί. Η ουσιαστική προστασία απαιτεί συνδυασμό εκπαίδευσης, πρόληψης και υποστήριξης. Χρειάζονται προγράμματα ψηφιακού αλφαβητισμού στα σχολεία, καθοδήγηση γονέων γύρω από το digital parenting, περισσότερη ψυχολογική στήριξη στις σχολικές μονάδες και ενίσχυση εναλλακτικών δραστηριοτήτων για τα παιδιά και τους εφήβους.

Ο στόχος δεν είναι να απομακρύνουμε τα παιδιά από την τεχνολογία, αλλά να τα βοηθήσουμε να μάθουν να τη χρησιμοποιούν με υγιή, ασφαλή και ισορροπημένο τρόπο. Τα παιδιά που αποκτούν από νωρίς σωστά όρια και δεξιότητες διαχείρισης του ψηφιακού κόσμου έχουν πολύ καλύτερες πιθανότητες να αναπτύξουν μια υγιή σχέση με την τεχνολογία και με τον ίδιο τους τον εαυτό.

More info

Η Έλενα Αριστοδήμου με την ομάδα της- Κλινικοί και Συμβουλευτικοί Ψυχολόγοι- του Altius Mind Institute, έχουν θέσει τον άνθρωπο στο επίκεντρο της ύπαρξής του και της ζωής του. Όχι μόνο υιοθετούν απόλυτα τις αρχές της ίσης μεταχείρισης, των ίσων ευκαιριών, καθώς και της ισότιμης πρόσβασης στην υγεία, αλλά έχουν ως απόλυτη και αδιαπραγμάτευτη αξία τον σεβασμό της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, απαλλαγμένης από κάθε μορφή διάκρισης, βίας και κακοποίησης. Αν θέλεις να μάθεις περισσότερα μην διστάσεις να την βρεις στα Social Media: @altiusmindinstitute & @aristodemou.elena και το Website  www.altiusmindinstitute.com.

info@altiusmindinstitute.com