Το Metropolitan Museum of Art δεν θα προχωρήσει τελικά στην προγραμματισμένη αναδρομική έκθεση του John Galliano. Ο σχεδιαστής και το μουσείο αποφάσισαν από κοινού να ακυρώσουν την έκθεση του Costume Institute που επρόκειτο να πραγματοποιηθεί την Άνοιξη του 2027, μετά τις έντονες αντιδράσεις που προκάλεσε το αμφιλεγόμενο παρελθόν του Galliano και συγκεκριμένα η αντισημιτική, ρατσιστική και αντιασιατική συμπεριφορά του.

Υπάρχουν στιγμές στη μόδα όπου η δημιουργική ιδιοφυΐα, η ιστορία και η ευθύνη συγκρούονται με τρόπο που ξεπερνά τα όρια της πασαρέλας. Και η υπόθεση του John Galliano είναι μία από αυτές. Η πολυσυζητημένη έκθεση «John Galliano: Horizons» δεν θα πραγματοποιηθεί τελικά. Αυτή η μεγάλη αναδρομική έκθεση, που επρόκειτο να αποτελέσει την εμβληματική έκθεση του Costume Institute του Metropolitan Museum of Art την άνοιξη του 2027, ακυρώνεται. Η απόφαση ανακοινώθηκε σήμερα, 31 Αυγούστου, από το Met και τον ίδιο τον σχεδιαστή, ύστερα από εβδομάδες έντονων αντιδράσεων γύρω από την επιλογή του μουσείου να αφιερώσει μια τόσο σημαντική έκθεση στην καριέρα του. Η έκθεση είχε ανακοινωθεί μόλις στις 31 Ιουλίου και επρόκειτο να παρουσιαστεί από τις 9 Μαΐου 2027 έως τις 9 Ιανουαρίου 2028, εξετάζοντας τέσσερις δεκαετίες δημιουργικής πορείας του Galliano.

Ο ίδιος ο John Galliano ανακοίνωσε την απόφασή του μέσω Instagram.

«Είναι καλύτερο η έκθεση να μην πραγματοποιηθεί αυτή τη στιγμή», αναφέρει ο ίδιος στον προσωπικό του λογαριασμό στο Instagram. «Ύστερα από πολλή σκέψη και συζητήσεις με το Met και όλους όσοι συμμετείχαν, αποφάσισα, με μεγάλη λύπη, ότι είναι καλύτερο η έκθεση να μην πραγματοποιηθεί αυτή τη στιγμή», ανέφερε. Ο σχεδιαστής εξήγησε ότι δεν επιθυμεί η διαμάχη γύρω από το πρόσωπό του να φέρει το Met σε δύσκολη θέση ή να επισκιάσει το έργο του Costume Institute.

Ακόμη πιο σημαντικό ήταν το γεγονός ότι αναγνώρισε πως μια έκθεση αφιερωμένη στο έργο του θα μπορούσε να προκαλέσει πόνο σε ανθρώπους και κοινότητες που είχαν πληγωθεί από τη συμπεριφορά του στο παρελθόν. «Παραμένω απόλυτα υπεύθυνος για τον πόνο που προκάλεσαν τα λόγια μου στο παρελθόν, ιδιαίτερα για την οδύνη που προκάλεσα στις εβραϊκές και ασιατικές κοινότητες, και εξακολουθώ να λυπάμαι βαθιά γι’ αυτό», εξήγησε.

Ο Galliano τόνισε παράλληλα ότι η πραγματική εξιλέωση δεν μπορεί να προκύψει μέσα από μια έκθεση ή μια θεσμική τιμή, αλλά αποτελεί μια διαρκή διαδικασία που απαιτεί ακρόαση, μάθηση και υπεύθυνη συμπεριφορά σε βάθος χρόνου.

Μια έκθεση που από την αρχή κουβαλούσε ένα δύσκολο ερώτημα

Το «John Galliano: Horizons» είχε σχεδιαστεί ως η πρώτη μεγάλη μουσειακή έκθεση που θα παρουσίαζε συνολικά την τεσσάρων δεκαετιών δημιουργική διαδρομή του σχεδιαστή. Το Met είχε ανακοινώσει ότι η έκθεση θα εξετάσει τόσο το τεράστιο δημιουργικό του αποτύπωμα όσο και τη ρήξη που προκάλεσαν οι αντισημιτικές, ρατσιστικές και  αντισημιτικές δηλώσεις και συμπεριφορές του το 2010 και το 2011. Η επιλογή, ωστόσο, προκάλεσε άμεσα αντιδράσεις.

Ο Galliano είχε απομακρυνθεί από τον Christian Dior το 2011, μετά τη δημοσιοποίηση βίντεο με προσβλητικές και αντισημιτικές δηλώσεις του. Αργότερα καταδικάστηκε από γαλλικό δικαστήριο για δημόσιες προσβολές που σχετίζονταν με τη φυλή, τη θρησκεία, την εθνικότητα ή την καταγωγή.

Η ανακοίνωση της έκθεσης επανέφερε στο προσκήνιο εκείνη τη σκοτεινή περίοδο της καριέρας του και άνοιξε ξανά τη συζήτηση γύρω από το κατά πόσο ένας καλλιτέχνης μπορεί να τιμηθεί θεσμικά όταν το έργο του συνυπάρχει με ένα τόσο αμφιλεγόμενο προσωπικό παρελθόν.

Οι αντιδράσεις και η πίεση προς το Met

Οι αντιδράσεις εντάθηκαν τις τελευταίες εβδομάδες. Η Julie Menin, πρόεδρος του Δημοτικού Συμβουλίου της Νέας Υόρκης και μία από τις σημαντικότερες Εβραίες εκλεγμένες αξιωματούχους της πόλης, είχε χαρακτηρίσει την έκθεση «σοβαρό λάθος», ενώ σύμφωνα με δημοσιεύματα ανησυχίες εξέφρασαν επίσης δωρητές και υποστηρικτές του μουσείου. Ιδιαίτερη ευαισθησία προκάλεσε και η χρονική συγκυρία της εκδήλωσης, καθώς το Met Gala του 2027 ήταν προγραμματισμένο κοντά στην Yom HaShoah, την Ημέρα Μνήμης του Ολοκαυτώματος και του Ηρωισμού. Έτσι, η συζήτηση γύρω από την έκθεση έπαψε να αφορά αποκλειστικά τη μόδα και μετατράπηκε σε ένα ευρύτερο ερώτημα για την ευθύνη των πολιτιστικών θεσμών απέναντι στην ιστορία, τη μνήμη και τις κοινότητες που έχουν πληγωθεί.

Anna Wintour: «Είναι η σωστή απόφαση»

Ανάμεσα στους ανθρώπους που είχαν στηρίξει την ιδέα μιας έκθεσης αφιερωμένης στον Galliano ήταν η Anna Wintour, η οποία υπήρξε διαχρονικά μία από τις σημαντικότερες υποστηρίκτριες της δουλειάς του. Παρά την προσωπική της στήριξη στον σχεδιαστή, η Wintour τάχθηκε υπέρ της ακύρωσης. «Η απόφαση του John να μην πραγματοποιηθεί αυτή τη στιγμή η έκθεση που είναι αφιερωμένη στο έργο του είναι μια πολύ γενναία απόφαση και αντικατοπτρίζει τον άνθρωπο που είναι σήμερα», δήλωσε. «Πιστεύω ότι αυτή είναι η σωστή απόφαση και τόσο εκείνος όσο και το μουσείο έχουν την πλήρη υποστήριξή μου».

Ο Andrew Bolton, επιμελητής του Costume Institute, κινήθηκε στο ίδιο πνεύμα, αναγνωρίζοντας τη δυσκολία της υπόθεσης. «Πιστεύω βαθιά στην ευθύνη των μουσείων να εξετάζουν δύσκολες ιστορίες με αυστηρότητα, ειλικρίνεια και προσοχή. Αναγνωρίζω επίσης τον πόνο και την ανησυχία που προκάλεσε αυτή η έκθεση», ανέφερε.

Ένα σπάνιο αφιέρωμα που δεν θα πραγματοποιηθεί

Η ακύρωση σημαίνει ότι ο Galliano χάνει μια εξαιρετικά σπάνια θεσμική διάκριση. Μόνο δύο εν ζωή σχεδιαστές είχαν μέχρι σήμερα βρεθεί στο επίκεντρο ατομικής μονογραφικής έκθεσης του Costume Institute: Yves Saint Laurent το 1983 και Rei Kawakubo το 2017. Ο Galliano θα ήταν μόλις ο τρίτος.

Η Rei Kawakubo με τα μοντέλα της για την Comme des Garçons. Φωτο: Courtesy The Metropolitan Museum of Art

Και η ειρωνεία είναι ότι η συγκεκριμένη έκθεση δεν θα παρουσίαζε απλώς τις πιο εντυπωσιακές δημιουργίες μιας από τις πιο επιδραστικές μορφές της σύγχρονης μόδας. Θα επιχειρούσε να εξετάσει την ίδια στιγμή και την πτώση, την απομόνωση, την εξάρτηση, τη μετάνοια και την επιστροφή. Ένα πορτρέτο, επομένως, όχι μόνο ενός σχεδιαστή, αλλά και μιας εξαιρετικά περίπλοκης ανθρώπινης διαδρομής.

Από τον Dior στον Maison Margiela και ξανά στην κορυφή

Παρά το σκάνδαλο που σημάδεψε την καριέρα του, ο Galliano κατάφερε σταδιακά να επιστρέψει στον χώρο της μόδας. Η περίοδος του στον Maison Margiela αποτέλεσε ένα από τα πιο ενδιαφέροντα κεφάλαια της δεύτερης πράξης της καριέρας του. Η Artisanal, η συλλογή του για την Άνοιξη 2024, θεωρήθηκε ένα από τα πιο πολυσυζητημένα fashion shows της εποχής του στον οίκο. Ο Galliano ολοκλήρωσε τη συνεργασία του με τον Maison Margiela τον Δεκέμβριο του 2024 και έκτοτε η επόμενη κίνησή του βρέθηκε στο επίκεντρο της fashion industry.Τώρα ετοιμάζεται ο σχεδιαστής για ένα νέο κεφάλαιο, αυτή τη φορά μέσα από διετή συνεργασία με τη Zara, με launch event που έχει προγραμματιστεί για τις 30 Σεπτεμβρίου, κατά τη διάρκεια της Εβδομάδας Μόδας του Παρισιού.

Η δεύτερη ευκαιρία – και τα όριά της

Ίσως αυτό να είναι τελικά το πιο ενδιαφέρον κεφάλαιο στην ιστορία του John Galliano. Για περισσότερο από μία δεκαετία, ο σχεδιαστής προσπάθησε να ξαναχτίσει την επαγγελματική και προσωπική του ζωή. Μίλησε ανοιχτά για τον εθισμό του, ακολούθησε θεραπεία και έχει αναφερθεί επανειλημμένα στην ανάγκη να αναλάβει την ευθύνη για όσα συνέβησαν. Η ίδια η δήλωσή του για το Met δείχνει ότι αντιλαμβάνεται πλέον πως η καλλιτεχνική αναγνώριση δεν μπορεί να λειτουργήσει ως υποκατάστατο της προσωπικής λογοδοσίας.

Και ίσως ακριβώς εκεί βρίσκεται το πιο σύνθετο ερώτημα που αφήνει πίσω της η ακύρωση του «John Galliano: Horizons»: Μπορεί η μόδα να διαχωρίσει το έργο από τον δημιουργό; Και, ακόμη κι αν μπορεί, θα πρέπει πάντα να το κάνει; Το Met και ο Galliano αποφάσισαν ότι, τουλάχιστον αυτή τη στιγμή, η απάντηση δεν μπορεί να δοθεί μέσα από μια τιμητική έκθεση.

Το μουσείο ανακοίνωσε ότι θα παρουσιάσει σε μεταγενέστερη ημερομηνία τις λεπτομέρειες για τη νέα έκθεση του Costume Institute και το θέμα του Met Gala 2027. Μία θέση που ήταν προορισμένη να αποτελέσει το απόλυτο fashion moment της άνοιξης του 2027 μένει, προς το παρόν, κενή. Και η ιστορία του John Galliano συνεχίζει να γράφεται – αυτή τη φορά έξω από τις αίθουσες του Met.

ΠΗΓΗ: THE IMPRESSION