Στην έκθεση Helmut Lang: Séance de Travail 1986–2005 στο MAK της Βιέννης, δεν υπάρχουν κούκλες ντυμένες με δημιουργίες του Helmut Lang… Ούτε iconic looks, ούτε νοσταλγία των ’90s. Εδώ, η μόδα παρουσιάζεται αλλιώς: Όχι ως εικόνα, αλλά ως σύστημα σκέψης. Μέσα από αρχεία, διαφημίσεις, παρασκήνια και τον ίδιο τον χώρο, το μουσείο αποκαλύπτει πώς ο Helmut Lang δεν σχεδίαζε απλώς ρούχα… Σχεδίαζε νόημα, ταυτότητα, εμπειρία και αυθεντικό branding. Σε μια εποχή όπου τα brands μιλούν ασταμάτητα, αυτή η έκθεση, είναι ένα πραγματικό masterclass… Είναι ένα μάθημα brand strategy, που χωρίς να φωνάζει, υπενθυμίζει τη δύναμη της σιωπής.

MAK Exhibition View, 2025 / Chapter Media & Cultural Presence HELMUT LANG. SÉANCE DE TRAVAIL 1986–2005 / Excerpts from the MAK Helmut Lang Archive MAK Exhibition Hall © kunst-dokumentation.com/MAK

Helmut Lang: Séance de Travail στο MAK

Αν βρεθείς μέχρι τις 3.5.2026 στη Βιέννη φρόντισε να επισκεφθείς την έκθεση του Helmut Lang στο MAK… Βέβαια, μην περιμένεις να δεις σειρές από ντυμένες κούκλες με τα εμβληματικά looks του διάσημου αυστριακού σχεδιαστή, ούτε να νιώσεις μια δόση νοσταλγίας των ’90s. Τα ρούχα είναι λίγα. Και ακριβώς γι’ αυτό, η έκθεση λειτουργεί εξαιρετικά.

Το “Helmut Lang: Séance de Travail 1986–2005″ δεν είναι μια ακόμη αναδρομική έκθεση μόδας. Δεν προσπαθεί να επιβεβαιώσει τη σημασία του Helmut Lang – αυτό θεωρείται δεδομένο. Αντίθετα, κάνει κάτι πολύ πιο σπάνιο και ουσιαστικό: Αποδομεί τον τρόπο με τον οποίο ένα fashion brand μπορεί να μετατραπεί σε συνεκτικό σύστημα νοήματος.

Το MAK δεν παρουσιάζει «στιγμές δόξας». Παρουσιάζει τον μηχανισμό. Τον τρόπο σκέψης. Τη δομή πίσω από την αισθητική.

Ένα αρχείο που αποκαλύπτει πώς χτίζεται ένας οίκος

Helmut Lang, Helmut Lang Parfums supplement from The New York Times newspaper, text by Jenny Holzer (2001). MAK Helmut Lang Archive, LNI 572-2-3. Courtesy of hl-art.

«Το να δείξουμε απλώς τα ρούχα πάνω σε κούκλες δεν θα ήταν η σωστή προσέγγιση», εξηγεί η επιμελήτρια της έκθεσης, Lara Steinhäuber. Το MAK έχει ένα μοναδικό πλεονέκτημα: Φιλοξενεί το πλήρες αρχείο του Helmut Lang από το 1986 έως το 2005 – ένα είδος εταιρικού DNA.

Helmut Lang Archive. An Intervention by Helmut Lang © MAK/Georg Mayer

Το 2011, μετά την πυρκαγιά που κατέστρεψε το προσωπικό αρχείο του αυστριακού σχεδιαστή στη Νέα Υόρκη, ο designer δώρισε στο μουσείο MAK περισσότερα από 10.000 αντικείμενα. Όχι μόνο ενδύματα, αλλά κυρίως το υλικό που συνήθως χάνεται: Μακέτες διαφημίσεων, lookbooks, Polaroids, εσωτερικά έγγραφα, αποκόμματα Τύπου, αλληλογραφία, passes, δοκιμαστικά- όλα όσα αντικατοπτρίζουν την ιστορία του οίκου από το 1986 έως το 2005. Είναι, με άλλα λόγια, η άγνωστη – και συχνά αόρατη – αρχιτεκτονική ενός brand που διαμορφώνεται.

♥ Από τη στιγμή που αποσύρθηκε από τη βιομηχανία της μόδας το 2005, ο Αυστριακός σχεδιαστής, γεννημένος το 1956, επικεντρώθηκε στο καλλιτεχνικό του έργο, και 20 διεθνή μουσεία έχουν λάβει δωρεές του.

Η επιμελήτρια της έκθεσης, Lara Steinhäuber και η ομάδα της εργάζονται πάνω σε αυτό το αρχείο εδώ και 14 χρόνια, ψηφιοποιώντας και μελετώντας το υλικό. Η ιδέα της έκθεσης είχε συζητηθεί και παλαιότερα, αλλά «δεν ήταν η σωστή στιγμή». Τελικά, η διευθύντρια του MAK, Lilli Hollein, «κατάφερε να πείσει τον ίδιο τον Helmut ότι ήταν η κατάλληλη στιγμή».

Helmut Lang Archive. An Intervention by Helmut Lang © MAK/Georg Mayer

Αυτή η «σωστή στιγμή» έχει σημασία. Οι εκθέσεις μόδας έχουν εξελιχθεί πια σε ξεχωριστό είδος – blockbusters που το κοινό προσεγγίζει με μία βασική προσδοκία: την κούκλα. Το MAK γνωρίζει αυτή την προσδοκία και την αρνείται συνειδητά. Και ο Helmut Lang, όσο λίγοι σχεδιαστές, ανταμείβει αυτή την άρνηση.

MAK Exhibition View, 2025 / Chapter Backstage HELMUT LANG. SÉANCE DE TRAVAIL 1986–2005 / Excerpts from the MAK Helmut Lang Archive MAK Exhibition Hall © kunst-dokumentation.com/MAK

Η ιδιοφυΐα του δεν ήταν μόνο στο κόψιμο ενός  σακακιού. Ήταν στη συνολική σκέψη γύρω από το πώς βιώνεται η μόδα: Πώς μπαίνεις σε αυτήν, πώς τη διαβάζεις, πώς τη θυμάσαι, πώς επικοινωνεί όταν επιλέγει να μη μιλήσει. Και πράγματι: Σε μια εποχή όπου η μόδα καταναλώνεται κυρίως ως εικόνα, η επιστροφή στη διαδικασία μοιάζει σχεδόν ριζοσπαστική.

Χώρος: η πιο παρεξηγημένη μορφή πολυτέλειας

Μια από τις αίθουσες στο MAK όπου φιλοξενείται η έκθεση/ Chapter Media & Cultural Presence HELMUT LANG. SÉANCE DE TRAVAIL 1986–2005 / Excerpts from the MAK Helmut Lang Archive MAK Exhibition Hall © kunst-dokumentation.com/MAK

Ένα από τα βασικά θέματα της έκθεσης είναι ο χώρος. Όχι ως διακόσμηση, αλλά ως αξία. Για τον Helmut Lang, ο χώρος δεν είναι ο μινιμαλισμός ως αισθητική. Ήταν στάση. Ήταν τρόπος να επιβάλει ρυθμό, σιωπή και συγκέντρωση. Το MAK ανακαλεί την αρχιτεκτονική του ιστορικού καταστήματος στη Greene Street στη Νέα Υόρκη: Λευκοί, σχεδόν μουσειακοί χώροι, με μαύρα «κουτιά» να φιλοξενούν τα ρούχα. Δεν επρόκειτο για retail με την παραδοσιακή έννοια.

Το εσωτερικό του design studio του Helmut Lang με το Spider Couple (2003) της Louise Bourgeois, στη Greene Street 142, Νέα Υόρκη (2004). Αρχείο MAK Helmut Lang. Ευγενική προσφορά του hl-art.

Η Steinhäuber το χαρακτήρισε «έναν ιδιαίτερα διανοητικοποιημένο τρόπο κατανάλωσης της μόδας» – και έχει δίκιο: Ο Lang δεν πουλούσε προϊόντα, σκηνοθετούσε νοήματα. Ακόμη και όσοι δεν αγόραζαν, έρχονταν απλώς για να δουν την τέχνη… Βιτρίνες με έργα της Louise Bourgeois και ένα περιβάλλον που λειτουργούσε κάτι μεταξύ καταστήματος και γκαλερί. Ο Lang δεν πουλούσε προϊόντα… Κατασκεύαζε εμπειρίες.

Ταυτότητα χωρίς εξηγήσεις

Αριστερά, Helmut Lang, test print of an advertisement for Art in America magazine, Helmut Lang Collection Hommes Femmes Séance de Travail # Été 01, photography by Inez van Lamsweerde and Vinoodh Matadin (2000). Depicted person: Andoni Anastasse. MAK Helmut Lang Archive, LNI 566-9-5-1. Courtesy of hl-art. Δεξιά, ένα black-and-white αντίγραφο διαφήμισης που ανακοίνωνε τα πρώτα jeans του Helmut Lang – τον Ιούλιο του 1996. Photography by Elfie Semotan. MAK Helmut Lang Archive, LNI 536-170. Courtesy of hl-art.

Η καθαρή τυπογραφία, το αυστηρό λογότυπο, το λευκό κενό που δεν λειτουργεί ως απουσία αλλά ως αυτοπεποίθηση. Η Steinhäuber εντοπίζει μια σαφή γενεαλογία που ξεκινά από την Coco Chanel και φτάνει μέχρι σύγχρονα brands όπως η Balenciaga. Η διαφορά; Ο Helmut Lang έκανε τη συγκράτηση να μοιάζει με θέση ισχύος. Σε μια βιομηχανία που σήμερα φωνάζει αδιάκοπα για «κληρονομιά», «τεχνική» και «κοινότητα», ο Helmut Lang επέλεξε τη σιωπή. Και αυτή η σιωπή λειτουργούσε σχεδόν απειλητικά: Όταν ο κόσμος που έχεις χτίσει είναι συνεκτικός, δεν χρειάζεται να εξηγηθεί.

Διαφήμιση ως κοσμοθεωρία

MAK Exhibition View, 2025 / Chapter Identity HELMUT LANG. SÉANCE DE TRAVAIL 1986–2005 / Excerpts from the MAK Helmut Lang Archive

Μία από τις πιο έξυπνες επιμελητικές αποφάσεις του MAK είναι ότι αντιμετωπίζει την επικοινωνία του brand ως τον κεντρικό άξονα της έκθεσης. Οι διαφημιστικές καμπάνιες δεν είναι συμπληρωματικές -είναι το ίδιο το αφήγημα. Μέσα από δοκίμια, εναλλακτικές μακέτες και προσχέδια, ο επισκέπτης βλέπει πώς γεννιόταν κάθε καμπάνια. Πώς οι αποφάσεις δεν ήταν ποτέ τυχαίες.

Helmut Lang Archive © MAK/Georg Mayer

Πώς η αισθητική ήταν αποτέλεσμα διαδικασίας, όχι ενστίκτου της στιγμής. Ιδιαίτερα εντυπωσιακή είναι η χρήση καλλιτεχνών: Mapplethorpe, Bourgeois, Jenny Holzer. Ο Lang δεν «συνεργαζόταν» με την τυπική έννοια. Ευθυγραμμιζόταν. Χρησιμοποιούσε την τέχνη όχι ως διακόσμηση, αλλά ως δήλωση ταυτότητας. Οι καλλιτέχνες λειτουργούσαν ως ιδέες – όχι ως ονόματα.

Τα παρασκήνια ως αφήγηση εξουσίας

MAK Exhibition View, 2025 / Chapter SÉANCE DE TRAVAIL HELMUT LANG. SÉANCE DE TRAVAIL 1986–2005 / Excerpts from the MAK Helmut Lang Archive MAK Exhibition Hall © kunst-dokumentation.com/MAK

Στο κέντρο της έκθεσης βρίσκεται η ενότητα Séance de Travail. Εκεί, η διαδικασία μετατρέπεται σε εμπειρία. Το πιο χαρακτηριστικό στοιχείο; Ένα τεράστιο πλάνο καθισμάτων επίδειξης τυπωμένο στο πάτωμα της αίθουσας. Στέκεσαι κυριολεκτικά πάνω στην πρώτη σειρά. Εκεί όπου κάποτε καθόταν η εξουσία της μόδας.  Για όσους έχουν ζήσει την εποχή πριν από τα spreadsheets και τα ψηφιακά εργαλεία, το συναίσθημα είναι σχεδόν συγκινητικό: Χαρτιά πατρόν, αυτοκόλλητα, χειρόγραφες σημειώσεις, αποφάσεις της τελευταίας στιγμής. Η μόδα εδώ δεν είναι glamour. Είναι εργασία. Οργάνωση. Πειθαρχία.

Τα ρούχα ως σημεία στίξης

Helmut Lang, Video still Séance de Travail, Special Cut, 2020, Défilé Hommes Femmes # Hiver 93 – # Été 05 © HL-ART

Παρότι το αρχείο του MAK περιλαμβάνει περίπου 2.600 ενδύματα και αξεσουάρ, η έκθεση παρουσιάζει ελάχιστα. Τα ρούχα λειτουργούν σαν σημεία στίξης, όχι σαν αφήγηση. Ο Lang δεν ενδιαφερόταν για τον μινιμαλισμό ως τάση.

MAK Exhibition View, 2025 / Chapter Backstage HELMUT LANG. SÉANCE DE TRAVAIL 1986–2005 / Excerpts from the MAK Helmut Lang Archive Helmut Lang, Skirt W/Tape, New York, 2001 MAK Exhibition Hall © kunst-dokumentation.com/MAK

Ενδιαφερόταν για τη λειτουργία. Για το πρωτότυπο. Για την αποδόμηση μέχρι να μείνει μόνο το απολύτως απαραίτητο. Μηχανισμοί εμπνευσμένοι από μάρσιπους, workwear, «μη-μόδα» που επανασχεδιάζεται μέχρι να γίνει σύγχρονη.

Γιατί αυτή η έκθεση έχει σημασία σήμερα

Αριστερά, Helmut Lang, Show Fitting Polaroid on paper with handwritten look descriptions, Helmut Lang Collection Hommes Femmes Séance de Travail Défilé # Hiver 01/02 (2001). Depicted person: Stella Tennant. MAK Helmut Lang Archive. Courtesy of hl-art. Δεξιά, Helmut Lang, test print of an advertisement featuring “metallic skirts,” Helmut Lang Collection Hommes Femmes Séance de Travail Défilé # Été 04, backstage photograph by Juergen Teller MAK Helmut Lang Archive, LNI 1778-4-57. Courtesy of hl-art

Το Helmut Lang: Séance de Travail 1986–2005 δεν είναι μια άσκηση νοσταλγίας. Είναι μια υπενθύμιση. Σε μια εποχή όπου τα brands διαθέτουν περισσότερα εργαλεία, περισσότερα κανάλια, περισσότερα δεδομένα από ποτέ – αλλά λιγότερη σαφήνεια – ο Helmut Lang δείχνει ότι η αυθεντία δεν χτίζεται με θόρυβο… Χτίζεται με πρόθεση… Με συνοχή… Με την τόλμη να αφήνεις τον χώρο και τη σιωπή να μιλούν.

Helmut Lang, New York City Taxi Top, advertising, 1998–2004. MAK Helmut Lang Archive, LNI 649. Photo: MAK/Christian Mendez. Helmut Lang Archive © MAK/Georg Mayer

Η έκθεση του MAK δεν μας λέει απλώς γιατί ο Helmut Lang ήταν τόσο σημαντικός. Μας προκαλεί να θυμηθούμε πώς ένα brand μπορεί να σημαίνει κάτι ξανά. Όχι κυνηγώντας την προσοχή, αλλά δημιουργώντας βαρύτητα. Όχι φωνάζοντας, αλλά οικοδομώντας έναν κόσμο που αντέχει στον χρόνο.

Τι είναι το MAK Vienna

Μια άποψη του MAK από την Stubenring © Hertha Hurnaus/MAK, 2023

Το MAK Vienna, το Μουσείο Εφαρμοσμένων Τεχνών της Βιέννης, είναι ένα από τα πιο σημαντικά μουσεία στον κόσμο στον τομέα των εφαρμοσμένων τεχνών, της αρχιτεκτονικής, του design και της σύγχρονης τέχνης. Ιδρύθηκε το 1863, υπό τον αυτοκράτορα Φραγκίσκο Ιωσήφ, ως το “Αυτοκρατορικό Βασιλικό Αυστριακό Μουσείο Τέχνης και Βιομηχανίας”.

Η κεντρική είσοδος του MAK στην οδό Stubenring, γνωστή για σημαντικά ιστορικά κτίρια της  © Hertha Hurnaus/MAK, 2023

Οι εκτενείς του συλλογές καλύπτουν πέντε αιώνες, από το Μεσαίωνα έως σήμερα. Αυτές περιλαμβάνουν έπιπλα, γυαλικά, πορσελάνες, ασημικά, υφάσματα, καθώς και έργα από το κίνημα Wiener Werkstätte και σχέδια του Γκούσταφ Κλιμτ. Το μουσείο εστιάζει στη διασταύρωση των εφαρμοσμένων τεχνών με τη σύγχρονη τέχνη και την αρχιτεκτονική, παρουσιάζοντας μόνιμες και περιοδικές εκθέσεις.

Βρίσκεται στην περίφημη Ringstraße (Ρίνγκστρασσε- το “αυτοκρατορικό δαχτυλίδι”, που θεωρείται η πιο εμβληματικλη περιοχή της αυστριακής πρωτεύουσας), Στεγάζεται σε ένα υπέροχο κτίριο στο Νο5 της οδού Stubenring, το οποίο σχεδιάστηκε από τον Heinrich von Ferstel (Χάινριχ φον Φέρστελ).  Μάθε περισσότερα εδώ.

ΠΗΓΗ: THE IMPRESSION