Παιχνίδι ή εξωσχολικές δραστηριότητες;

Παιχνίδι ή εξωσχολικές δραστηριότητες; Όπως κάθε χρόνο, οι περισσότεροι γονείς έστησαν ήδη για τα παιδιά τους ένα βαρύ πρόγραμμα δραστηριοτήτων. Τελικά, πόσο απαραίτητες είναι όλες αυτές οι δραστηριότητες, ή μήπως το παιχνίδι είναι αναντικατάστατο; Το σκέφτηκες ποτέ; Αν δυσκολεύεσαι να πάρεις θέση, τώρα μπορείς να βρεις όλες τις απαντήσεις.

παιχνίδιΌλοι μπήκαμε στο «πρόγραμμα». Ειδικά οι γονείς όμως, δείχνουν ανακουφισμένοι γιατί τα παιδιά τους βρίσκονται πια σε μια πιο ελεγχόμενη κατάσταση… Και τους υπενθυμίζουν ότι δεν πρέπει να παραφήνονται στη χαλαρή και ελεύθερη αίσθηση των διακοπών… Ούτε και στην «πολυτέλεια» τού «όλη μέρα παιχνίδι». Tα παιδιά πρέπει να μαθαίνουν να είναι πειθαρχημένα, να αξιοποιούν το χρόνο τους, να κάνουν πράγματα χρήσιμα, παραγωγικά, ωφέλιμα. Κι όμως, όλα αυτά μπορούν να υποκαταστήσουν αυτό που συνήθως στερούν από το παιδί: το χρόνο για παιχνίδι.

Tι χρειάζονται πραγματικά τα παιδιά;

Παιχνίδι

Photo Credit: Johnny Cohen for Unsplash

Oι γονείς, που έχουν αδιαμφισβήτητα τις καλύτερες προθέσεις, θέλουν να «εφοδιάσουν» τα παιδιά τους για να είναι ικανά να αντιμετωπίσουν τη ζωή και να ευτυχήσουν. Έτσι, τα περισσότερα παιδιά με τη νέα σχολική χρονιά ξεκίνησαν ήδη ένα πρόγραμμα γεμάτο «ωφέλιμες» δραστηριότητες… Σχολείο, ξένες γλώσσες, αθλητικές, καλλιτεχνικές και παιδαγωγικές δραστηριότητες. Όλα αυτά αξιολογούνται από τους γονείς ως «σοβαρά και αναγκαία»… Αντίθετα το παιχνίδι θεωρείται δευτερεύον, όχι απαραίτητο για να «ξεδίνουν» τα παιδιά… Άρα δεν «έγινε και τίποτα» αν δεν έχουν συχνά την ευκαιρία να παίζουν. Mπορεί να ακούγονται υπερβολικά… Ωστόσο, πολλοί γονείς θα διαμαρτυρηθούν λέγοντας ότι τα παιδιά την ώρα που πρέπει να μελετούν παίζουν… Και υποστηρίζουν ότι υπάρχουν και τα Σαββατοκύριακα και οι διακοπές για να ξεδίνουν.

“Η αλήθεια είναι ότι ως γονείς δεν έχουμε πια την ευκαιρία να παίξουμε σαν παιδιά, αν δεν προλάβαμε να παίξουμε στην παιδική μας ηλικία. Ας μην το ξεχνάμε, κι ας δώσουμε την ευκαιρία στα παιδιά μας να απολαύσουν το παιχνίδι τους”.

Να πάει γυμναστική ή να το αφήσω να παίζει;

ΠαιχνίδιΒέβαια, ο ρόλος των γονιών είναι να φροντίζουν για την εξασφάλιση των αναγκαίων αγαθών, για την τήρηση κανόνων και πειθαρχίας στη ζωή του παιδιού τους και να μεριμνούν για όσα αυτό χρειάζεται για να αντεπεξέλθει στις ευθύνες της μελλοντικής ενήλικης ζωής του. Και δεν εμπίπτει στα παραδοσιακά καθήκοντα τους να ασχολούνται με το παιχνίδι των παιδιών τους… Σκέφτονται μόνο να το περιορίσουν, να το ελέγξουν ή να το παρακολουθήσουν ως θεατές αν είναι π.χ.κάποιο αγώνισμα. Αναρωτιέσαι, γιατί τέτοια εμμονή με το παιχνίδι, αφού όλα όσα κάνουν τα παιδιά αποσκοπούν στο καλό τους… Είναι δημιουργικά, επιμορφωτικά και καλά σχεδιασμένα, ώστε να τους προσφέρουν το μεγαλύτερο κέρδος με τον πιο ευχάριστο τρόπο. Tι άλλο χρειάζεται ένα παιδί για να αναπτυχθεί σωστά;

Παιχνίδι, το… πολύτιμο

Παιχνίδι

Photo Credit: Markus Spiske for Unsplash

O διαρκώς αυξανόμενος αριθμός παιδιών και εφήβων με ψυχικές και ψυχοσωματικές διαταραχές, μαθησιακές δυσκολίες, κινητικά προβλήματα, νευρικότητα, άγχος, επιθετικότητα μας κάνει να αμφισβητούμε το πόσο καλά, ωφέλιμα και επαρκή είναι όλα αυτά, που με τόση περίσκεψη έχουν μελετηθεί και επιλεγεί για το καλό τους. Kαι αναρωτιώμαστε αν ο «μεγάλος χαμένος», το  παιχνίδι των παιδιών, δεν μπορεί να τους προσφέρει επίσης πολλά, και χωρίς «παρενέργειες». Tι προσφέρει λοιπόν το παιχνίδι στα παιδιά; Tο παιχνίδι είναι ένα σημαντικότατο κομμάτι της ζωής τους, από τη βρεφική ηλικία έως την ενηλικίωσή τους. Οι ψυχολόγοι και οι εκπαιδευτικοί επισημαίνουν τα βασικά χαρακτηριστικά του παιχνιδιού. Μάλιστα το κάνουν απαραίτητο για την προσωπική και την κοινωνική ολοκλήρωση του παιδιού… Και όχι μόνον… Συμβάλλει στην ψυχική και σωματική του ανάπτυξη και στη διανοητική και αισθητική του εξέλιξη.

Παιχνίδι και η σημασία του  

Aποφορτίζει τις ψυχικές εντάσεις

παιχνίδι

Photo Credit: Ethan Hu for Unsplash

Όταν τα παιδιά παίζουν με σχετική ελευθερία και χωρίς πίεση χρόνου, δημιουργούν μια κατάσταση έντασης και εγρήγορσης… Έτσι βυθίζονται στη φανταστική πραγματικότητα, που δημιουργούν, έτσι ώστε όλα όσα φαντάζονται, αισθάνονται, επιθυμούν να βιώνονται ως αληθινά. Tαυτόχρονα ξέρουν ότι παίζουν κι έχουν επίγνωση των ορίων του παιχνιδιού. Aυτή είναι μία κατάσταση που, στην παιδική ηλικία τουλάχιστον, μόνο με το παιχνίδι μπορεί να επιτευχθεί. Μάλιστα, δίνει τη δυνατότητα στα παιδιά να «ξαναζήσουν» ευχάριστες και δυσάρεστες στιγμές…

Παιχνίδι και συναισθήματα

Ή να ανακαλέσουν «καλά» και «κακά» συναισθήματα και να επεξεργαστούν με τον τρόπο τους όσα ζουν καθημερινά: Να τα αναπλάσουν δηλαδή, να τα μεταφέρουν σε μια «γλώσσα» που τους είναι πιο προσιτή. Και να τα συνδέσουν με άλλα πράγματα που γνωρίζουν και έζησαν και με τον τρόπο τους να τα αξιολογήσουν και να τα αφομοιώσουν. H χαρά, η λύπη, ο ενθουσιασμός, η προσδοκία, η απογοήτευση, ο φόβος, ο θαυμασμός, η ζήλια, η ντροπή, η περηφάνια, όλα τα συναισθήματα που μπορεί να νιώσει ένα παιδί ξαναβιώνονται με τρόπο καθαρτικό στο παιχνίδι. Έτσι μειώνονται οι εντάσεις και δεν συσσωρεύονται.

Aναγνωρίζει την αναγκαιότητα των κανόνων

παιχνίδι

Photo Credit: Markus Spiske for Unsplash

Tο παιχνίδι υπόκειται πάντα σε κάποιους κανόνες, τους οποίους το παιδί είναι υποχρεωμένο να τηρήσει για να μη «χαλάσει» το παιχνίδι. Tο παιδί βρίσκεται λοιπόν σε μια κατάσταση στην οποία είτε επιλέγει μόνο του τους κανόνες είτε πειθαρχεί με τη θέλησή του σε κάποιους. Κι όλα αυτά, επειδή θέλει να παίξει ένα συγκεκριμένο παιχνίδι. Bιώνει δηλαδή και αναγνωρίζει «από πρώτο χέρι» την αναγκαιότητα της ύπαρξης ή της τήρησης κανόνων για να πραγματοποιηθεί κάτι που το ευχαριστεί, για να γίνει αποδεκτό από μία ομάδα και για να πετύχει ένα σκοπό. Ταυτόχρονα «παίρνει μάθημα ηθικής»… Ειδικά στα ανταγωνιστικά παιχνίδια, υποχρεώνεται να παραμείνει προσκολλημένο στους κανόνες, παρά την επιθυμία του να νικήσει.

Παιχνίδι, αναπτύσσει συναισθηματική νοημοσύνη

ΠαιχνίδιΣτα παιχνίδια με άλλα παιδιά το παιδί μαθαίνει να δημιουργεί και να διατηρεί σχέσεις, να υπολογίζει και να σέβεται τους άλλους, αλλά και να υπερασπίζεται τον εαυτό του και την ανάγκη του για συντροφιά ή για απομόνωση. Mαθαίνει να χτίζει και να αξιολογεί φιλίες, να εμπιστεύεται και να προστατεύει τον εαυτό του από σχέσεις που το βλάπτουν. Zει την εμπειρία της μοιρασμένης χαράς και λύπης, την ικανοποίηση της συνεργασίας, την αίσθηση της δύναμης που δίνει το να ανήκεις σε μία ομάδα και τις υποχρεώσεις τις οποίες αυτό συνεπάγεται.

Δημιουργική μάθηση

Mε το παιχνίδι μαθαίνει πώς να μαθαίνει

Mε το παιχνίδι το παιδί φαντάζεται και δημιουργεί. Παίζοντας καλείται να επιστρατεύσει ό,τι ξέρει για να «στήσει» το παιχνίδι του. Καλείται να φανταστεί πράγματα και καταστάσεις που δεν υπάρχουν, για να το εμπλουτίσει και να του δώσει ένταση. Πλάθει, χτίζει, παριστάνει, επινοεί, μετατρέπει για να φτιάξει τον κόσμο του παιχνιδιού του. H φαντασία, χρησιμοποιώντας την έμφυτη περιέργεια και ικανότητα για μάθηση, απογειώνεται προκειμένου το παιχνίδι να γίνει πιο ελκυστικό. Ταυτόχρονα με τον τρόπο αυτόν το παιδί «φέρνει στα μέτρα του», ανοίγει δρόμους για να κατανοήσει τον πραγματικό κόσμο γύρω του. H έντονη «δράση» της φαντασίας στο παιχνίδι των μικρών παιδιών είναι ο προάγγελος της κατανόησης και της δημιουργικής μάθησης.

Με το παιχνίδι αποκτά αυτογνωσία

Στα παιχνίδια μίμησης και μεταμφίεσης το παιδί μπαίνει σε ρόλους ξένους προς αυτό, δοκιμάζοντας έτσι τις δυνατότητές του, αλλά και γνωρίζοντας τα όριά του. Πραγματοποιεί κρυφές ή φανερές επιθυμίες και χαίρεται κάνοντας πράγματα που δεν μπορεί να τα κάνει όταν είναι ο «αληθινός» εαυτός του και δεν προσποιείται.

 

Παιχνίδι για έλεγχο του σώματος…  

Παιχνίδι

Photo Credit: Brandon Morgan for Unsplash

Σε κάποια παιχνίδια, και κυρίως τα κινητικά, το παιδί αφήνεται στην ευχαρίστηση που προκαλεί η ακραία σωματική διέγερση, ο ίλιγγος όταν στριφογυρίζει πολύ γρήγορα, πηδάει από ψηλά, φτάνει ψηλά κάνοντας κούνια, κάνει βουτιές στο νερό, σκαρφαλώνει ή κατρακυλάει επιταχύνοντας σε μια κατηφόρα. Aκόμα, τάσεις βίαιες και καταστροφικές εκτονώνονται ακίνδυνα στο παιχνίδι όταν το παιδί γκρεμίζει τον πύργο που έφτιαξε, ψαλιδίζει τη ζωγραφιά του, κουρεύει την κούκλα του, διαλύει ένα μηχανικό παιχνίδι για να δει πώς είναι το εσωτερικό του.

Συμπερασματικά, αυτό που μπορείς να κάνεις ως γονιός είναι να εκτιμήσεις το παιχνίδι ως κάτι απόλυτα αναγκαίο και πολύτιμο για τα παιδιά και να το αφήσεις να έχει το χώρο του και το χρόνο του μέσα στο καθημερινό του πρόγραμμα.

 

 Μάθε όλα όσα αφορούν στα παιδιά κάνοντας κλικ εδώ 

Ιδιοφυΐα: Μάθε τα πάντα για το πανέξυπνο παιδί σου